Firma rodzinna - czy to o mnie?

Łukasz Martyniec

Poznaj 5 cech, które przesądzają, czy prowadzisz firmę rodzinną, czy też nie.

W Polsce zdarza się jeszcze czasem utożsamiać firmę rodzinną z niewielkim przedsięwzięciem, gdzie zięć ze szwagrem prowadzą usługi budowlane, warsztat samochodowy czy też sklep. Niedawno z ust znanego i znamienitego przedsiębiorcy usłyszałem zdanie: "Firma rodzinna? Cóż... Pewnie 15 lat temu mogłem tak o sobie myśleć, ale dzisiaj zatrudniam ponad 500 osób. To przecież korporacja, profesjonalne przedsiębiorstwo, a nie rodzinna firemka!". Ciekawe, co odpowiedzieli by mu na to właściciele takich firm rodzinnych, jak Lidl, Auchan czy Toyota?

Czy firma rodzinna to powód do dumy?

W kuluarach jednej z konferencji biznesowych syn właściciela sporej firmy produkcyjnej opowiedział następującą historię:

 

"Trzy lata temu ojciec zamówił wycenę naszej spółki. Na rynku pojawiła się pogłoska, że zamierza ją sprzedać. Wtedy nasz główny odbiorca z Niemiec, z którym współpracujemy od przeszło 20 lat, zadał nam pytanie, czy plotka jest prawdziwa. Kiedy w odpowiedzi usłyszał, że nie, oświadczył, że gdybyśmy się sprzedali jakiemuś inwestorowi branżowemu, na poważnie rozważyłby zerwanie współpracy. Dlaczego? Bo oni są firmą rodzinną i chcą współpracować wyłącznie z firmami rodzinnymi. Ponieważ firma rodzinna to solidność, długoletnia stabilizacja oraz pielęgnowanie określonych wartości biznesowych w ramach jednej rodziny!"

 

Tak, szczególnie w Niemczech firmy rodzinne są marką samą w sobie. Jeżeli ktoś odpowiada swoim nazwiskiem to co robi i zamierza kontynuować działalność w perspektywie wielu kolejnych lat - to przecież o czymś świadczy. Na całym świecie firmy rodzinne działają od wielu pokoleń i wciąż pozostają w rękach członków rodziny lub rodzin założycieli. Te największe zarządzane są nie gorzej, niż niejedna korporacja, lecz duch rodzinności i przesłanie założycieli wciąż jest w nich obecne.

 

Jeśli nigdy się nad tym nie zastanawiałeś, albo nie jesteś do końca pewien, s p r a w d ź, czy powinieneś lub chcesz uważać prowadzony przez Ciebie biznes za biznes rodzinny:

5 kryteriów rodzinności biznesu:

1. Własność.

Wiele jest definicji firmy rodzinnej lecz przeważająca ich liczba odnosi się właśnie do własności. Zgodnie z nimi przedsiębiorstwo rodzinne to takie, gdzie własność całości firmy albo przeważającej liczby udziałów spółki znajduje się w rękach członka albo członków jednej rodziny. Przy czym pojęcie rodziny nie jest postrzegane zbyt kategorycznie - osoby zaangażowane w firmie nie muszą być formalnie spowinowacone - może być to także związek niezalegalizowany. Liczy się poczucie bycia jedną rodziną.

 

Jak wykażemy w punkcie 4, może się też zdarzyć, że własność spoczywa w rękach kilku niepowiązanych ze sobą rodzin, a pomimo tego firma postrzega siebie jako family business.

 

Zakres obowiązków poszczególnych członków rodziny w charakterze właścicieli może być bardzo różny. W Polsce coraz częściej zdarza się, że poszczególne osoby w ogóle nie angażują się w sprawy firmy, a są jedynie pasywnymi udziałowcami. Zazwyczaj jednak własność idzie w parze z czynnym zarządzaniem lub pracą w firmie.

2. Zarządzanie i odpowiedzialność.

W naszych warunkach najczęściej idą w parze z własnością. W firmie rodzinnej powinny pozostawać w rękach członków rodziny - przynajmniej 2. Mogą wynikać jednak nie tylko z formalnego pełnienia funkcji właściciela, wspólnika czy członka zarządu, lecz także z innych umów (np. o pracę), statusu osoby współpracującej czy pełnienia funkcji prokurenta albo pełnomocnika.

 

Najważniejsze jest faktyczne zaangażowanie członków rodziny - nawet bez formalnego związania z firmą. Wystarczy pomoc, wspieranie a nawet "tolerowanie", że np. mąż zajęty jest sprawami firmy przez 10-12 godzin dziennie, a żona w związku z tym bierze na siebie większość obowiązków domowych i rodzinnych (choć coraz częściej role się odwracają...).

 

Przybywa firm, gdzie bieżące zarządzanie powierzone jest najemnym profesjonalistom, a rodzinie pozostaje funkcja właścicielska i kontrolna. Aktywny udział w zarządzaniu firmą nie jest warunkiem koniecznym do tego, aby uznać biznes za rodzinny.

3. Forma organizacyjno-prawna firmy.

Na tym polu nie ma żadnych ograniczeń ani wskazówek. Może to być indywidualna działalność gospodarcza funkcjonująca w skali mikro, gdzie zaangażowani są oboje małżonkowie, rodzeństwo lub rodzic i dziecko. Chociaż formalnie firma jest zarejestrowana tylko na jedną osobę. A także korporacyjna grupa spółek albo giełdowa spółka akcyjna, gdzie pakiet kontrolny akcji spoczywa w rękach jednej rodziny.

 

Firma rodzinna może działać w dowolnej formie organizacyjno-prawnej i mieć dowolny rozmiar. Od firmy jednoosobowej po korporacje zatrudniające miliony ludzi (tak jak największa amerykańska firma rodzinna Wal-Mart Stores Inc.).

4. Sukcesja - czyli firma wielopokoleniowa.

Odwieczna sztafeta pokoleń dotyczy także biznesu, co dla firm rodzinnych stanowi szczególne wyzwanie. Nie zawsze wszak dzieci chcą i potrafią przejąć biznes rodzinny, aby go potem rozwijać. Nie wszyscy rodzice marzą, aby przygotować dzieci do przejęcia ich "innego dziecka", jak często postrzegana jest firma...

 

Sukcesja jest podstawową cechą wyróżniającą firmy rodzinne spośród wszystkich innych, "zwyczajnych" firm. Niektóre pierwsza zmiana pokoleniowa dopiero czeka. Inne przechodziły już sukcesję - i to nie raz! Najstarsza firma rodzinna działa w Japonii i prowadzona jest nieprzerwanie od niemal 1.300 lat (!), obecnie w 46 pokoleniu.

 

We wszystkich państwach, w których kapitalizm działa w sposób niezakłócony od dawna, wymiana pokoleniowa następuje płynnie. Dla polskich firm jest nowością - po 25 latach wolnego rynku będzie sprawdzianem na tyle istotnym, że ma szansę odbić się na kondycji całej gospodarki. Odpowiedź na pytanie, czy pokolenie pionierów polskiego biznesu sprosta wyzwaniom sukcesji? - nie powinna być dla nas wszystkich obojętna.

 

Postrzegając  r o d z i n n o ś ć  danej firmy w perspektywie kilkudziesięciu lat, można powiedzieć, że to właśnie 

s u k c e s j a  stanowi jej ostateczny test. Jeśli żadne z dzieci nie będzie chciało lub potrafiło przejąć rodzinnego biznesu - firmę prędzej czy później trzeba będzie upublicznić, sprzedać lub zlikwidować. I pozostanie już tylko sukcesja majątku, a nie rodzinnego biznesu...

 

O jej znaczeniu przesądza fakt, iż sukcesja może sprawić, że firma, której właściciele nigdy nie mieli przekonania, że prowadzą biznes rodzinny - ostatecznie staje się rodzinną! Wystarczy, że wszystkie albo część dzieci właścicieli stwierdzi, że chce przejąć biznes rodziców i sukcesja zostanie przeprowadzona. Znam wiele firm założonych na początku przez 2 lub 3 niepowiązane ze sobą familijnie osoby, które dzięki temu, że dzieci zostały wprowadzone do biznesu - stały są firmą rodzinną.

5. Samookreślenie.

No właśnie. Cokolwiek powyżej napisano, jakkolwiek to oceniasz - liczy się jedno: czy sam masz (lub macie) poczucie, że prowadzona przez Ciebie firma jest - albo nie jest - firmą rodzinną. Bo najważniejsze jest poczucie rodzinności w biznesie. Wiele firm posiada go przez pewien okres swojego istnienia, a potem go traci. Może być też tak, że na początku powstaje firma nierodzinna, ale potem dzieci poszczególnych właścicieli podejmują decyzję o jej przejęciu. I firma staje się rodzinną.

 

Jak zatem sądzisz? Jesteś, czy nie jesteś firmą rodzinną?

 

Jeśli jednak nie i uważasz, że na przykład wyzwania sukcesji międzypokoleniowej nie leżą obecnie w zakresie Twojego zainteresowania, przekonaj się, czy nie warto zabezpieczyć ciągłości funkcjonowania firmy poprzez wprowadzenie tzw. planu awaryjnego. Szczegóły znajdziesz w felietonie: "Myślenie prewencyjne się opłaca" z ostatniego raportu THINK TANK na temat sukcesji, który znajdziesz tutaj.

CYTAT:

Mama zawsze mówiła, że umieranie jest częścią życia.

 

Forrest Gump

Właścicielem

portalu jest:

Jesteś...

Gościem na              

naszym portalu!

Zapraszamy na nasz fanpage na facebooku.

 

Kliknij:

Znajdziesz tam jeszcze więcej materiałów i bieżących informacji. 

Uwaga! Nasz portal korzysta z COOKIES! Jeśli wyrażasz zgodę na automatyczne działanie plików Cookies, będą one zapisywane w pamięci Twojej przeglądarki. Opis polityki korzystania z nich oraz sposoby ich dezaktywowania, jeśli nie wyrażasz zgody na ich wykorzystywanie, znajdziesz tutaj.